GRAMSBERGEN – Volgend jaar juni wordt opnieuw een week archeologisch onderzoek gedaan naar de Slag bij Ane. De voorlopige resultaten van het eerste onderzoek in juni van dit jaar werden vrijdag toegelicht bij de jaarlijkse herdenking van de veldslag. Ook was er nieuws over een eerdere vondst: een pommel, die jarenlang in een plastic bakje van een Chinees restaurant werd bewaard.
Een maand geleden waren tientallen mensen van Recovery on the Battlefield, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) en detectoramateurs van de Stichting Overstichtse Oorlogen in Holthone op zoek naar voorwerpen van de veldslag. Er werden 1.200 metalen voorwerpen naar boven gehaald. Tachtig procent stamt uit de 19e en 20e eeuw. Het gaat om bijvoorbeeld blikjes, patronen en een embleem van een tractor van John Deere. “Je kunt je niet voorstellen hoeveel rotzooi er in de grond zit”, aldus Jan van Doesburg van RCE. Daarnaast waren er veel vondsten uit de Tachtigjarige Oorlog. “Die kregen wij er gratis bij”, aldus de onderzoeker cynisch. “En ik heb nog nooit een gebied met zoveel hoefijzers gezien. Geen idee van wat jullie met al die paarden doen.”
Smoking gun
Na die opsomming, kwam Van Doesburg bij de voorlopige tussenstand (het onderzoek loopt nog) met voorwerpen uit de periode Slag bij Ane: twee. Een ijzeren deel van een wapen op een lange stok (een piek) en een pijlpunt. “Dat valt toch een beetje tegen.” De onderzoeker blijft enthousiast. Want uit lopende onderzoek blijkt dat de plek waar de Slag bij Ane is gestart, gevonden kan zijn. Het is de plek waar de noordelijke en zuidelijke route naar Coevorden samenkomen. En het is ook de aangewezen locatie voor een hinderlaag van de Drentse boeren. “Dit zou het gebied kunnen zijn, maar er is geen smoking gun.” Op het terrein waar de zoektocht vorige maand is gestart, is overigens nog genoeg te vinden. “We hadden honderd vlakken van vijftig bij vijftig uitgezet. Wij hebben er twaalf gedaan.” De redenen zijn onder meer de warmte en de vele vondsten.
Toestemming
“Ik heb deze week toestemming gekregen van mijn leidinggevende om volgend jaar weer een week naar Holthone te gaan”, kondigde de onderzoeker aan. Hij is blij, ook al weet hij dat er mogelijk weinig voorwerpen gevonden kunnen worden. Na de Slag bij Ane hebben de overwinnaars zoveel mogelijk van waarde (bijvoorbeeld kleding en ijzeren voorwerpen) meegenomen. Ook kunnen potentiële vondsten te diep liggen. Van Doesburg heeft nog een doel. Hij wil graag de locatie van het bisschoppelijk kampement bij Ane terugvinden. Daarvoor zijn nu vier locaties in beeld. Het zijn plekken waar 500 mensen hun tenten konden opslaan en waar boten konden aanmeren. Twee voorbeelden zijn Aner Es en De Meene. Vooral dat laatste gebied noemt de onderzoeker een interessante locatie. Een voorspelling over volgend jaar, geeft Van Doesburg niet. “Archeologie is net als vissen. Je weet nooit wat je gaat vinden. Dat maakt het spannend en onvoorspelbaar.”
tekst gaat verder onder de foto
“Het verschil met vissen is dat wij niets teruggooien”, meldde de volgende spreker. Jurrien Toenhake vond in 1990 een voorwerp in het gebied en bewaarde het met andere vondsten in een bakje waar ooit de bestelling van de Chinees restaurant in heeft gezeten. Een deskundige uit Lutten wist het hem jaren later te vertellen wat het was. Het is een unieke vondst in ons land: een pommelkroon. Oneerbiedig gezegd is het de bovenkant van een dolk of zwaard. In omvang een kleine vondst, maar met grote historische waarde. Toenhake zoekt nog een plek in de regio waar mensen het kleinood kunnen bewonderen.
De eigenaar
Heraldisch wetenschapper Klaas Padberg Evenboer heeft de afgelopen twee maanden onderzoek gedaan naar de pommel. Het voorwerp is rond 1200 gemaakt van email en vertind brons. Padberg Evenboer denkt dat de pommel in het Franse Limoges of de omgeving van het Belgische Luik is gemaakt. Alles wijst er op dat een lid van de Duitse familie van Bernsau de eigenaar was.
Belangstelling
Volgend jaar wordt uitgebreid stilgestaan bij 800 jaar Slag bij Ane. Vorig jaar was het museum in Gramsbergen al bijna te klein voor het aantal belangstellenden voor de jaarlijkse herdenking. Dit jaar ging er een schepje bovenop. Nog drukker, constateerde voorzitter Gert Slatman van Vereniging Herdenking Slag bij Ane. Dat de veldslag steeds publiek blijft trekken, heeft mogelijk te maken met de mythe. Veel aspecten zijn nog niet bekend of alle vragen opgelost. Slag bij Ane dateert uit een tijd dat het rommelde in noordelijk Nederland. Er was onvrede en de roep om vrijheid. De bekende informatie is afkomstig van één schriftelijke bron van de kant van de verliezers; het kamp van de bisschop van Utrecht. Door de jaren heen werden wel voorwerpen gevonden, maar die zijn soms weer verdwenen of waren foutief geïnterpreteerd. Van Doesburg noemt een voorbeeld uit de praktijk in Gramsbergen. Wat werd bestempeld als de kaak van een paard, blijkt van een koe te zijn. “En ik zie een ridder niet op een koe bij de Slag bij Ane.”
Tekst en foto: Wim de Jonge
