HARDENBERG – De gemeente Hardenberg kan niet alle informatie over de bouw van de Prinses Amaliabrug achterhalen. In het dossier ontbreken de technische kwaliteitseisen van de staalconstructie en de conservering van de brug. De brug bleek vorig jaar (op die punten) in slechtere staat dan gedacht. Burgemeester en wethouders spraken over ‘staal met mindere kwaliteit’ en ‘tekortschietende staalverbindingen’. Oplossen van de problemen gaat de gemeente miljoenen euro’s kosten.
Wethouder Andy de Vos zei deze week in de gemeenteraad dat met een frisse blik wordt gekeken naar het vervolg. Nog dit jaar worden de varianten doorlopen. Het gaat dan om renovatie, deels nieuwbouw of complete nieuwbouw. De voorkeursvariant wordt aan de gemeenteraad voorgelegd. De politiek leek in januari in te gaan stemmen met het collegevoorstel om de Prinses Amaliabrug voor 4,6 miljoen euro op te knappen. Het debat kreeg een verrassende wending en uiteindelijk wilde de politiek een nieuw voorstel waarin ook gekeken wordt naar bijvoorbeeld nieuwbouw met een betonnen of houten variant.
De fouten
Behalve de frisse blik naar de toekomst, was het deze week ook tijd voor een terugblik. In een raadsbrief over het archiefonderzoek naar de bouw van de brug is één ding duidelijk: de gemeente heeft toen steken laten vallen. Onder het kopje geleerde lessen staat: “De samenwerking met ontwikkelaar Marslanden I ten aanzien van de bouw van de Amaliabrug had op onderdelen zakelijker moeten zijn. We hadden als mede-opdrachtgever en toekomstig eigenaar meer ‘de lead’ moeten nemen door technische eisen en uitgangspunten voor de kwaliteit van de te leveren brug voor te schrijven. Vervolgens hadden we naast het bouwtoezicht meer controle moeten uitoefenen op het naleven van die eisen en uitgangspunten in het proces van ontwerp, voorbereiding, realisatie en de oplevering. Tot slot had ook de vastlegging hiervan consequenter moeten plaatsvinden”.
Geen bewijs toezicht
November vorig jaar zei een gemeentelijk woordvoerder op de vraag of in de gouden tijd van uitbreiding van de stad (onder meer ook gemeentehuis) de controle op de bouwwerkzaamheden wel voldoende was? “Zover we nu weten wel.” In de raadsbrief staat nu: “De brug is prefab aangeleverd en geplaatst ; bouw- en woningtoezicht heeft gecontroleerd of de brug op de juiste wijze op de landhoofden is geplaatst, en dat was het geval”. Het civieltechnisch toezicht op de hoofdstructuur en het bouw- en woonrijp maken vanuit de exploitatieovereenkomst met Marslanden 1 lag bij de gemeente. “Er zijn in het archief echter geen gegevens (bouwverslagen) gevonden over het uitgevoerde civieltechnisch toezicht”, is de conclusie deze week.
De eigenaar
Eerder was ook de informatie dat in 2015 de gemeente de brug officieel heeft overgenomen van Marslanden BV. Dat lijkt volgens de huidige informatie ook anders te liggen. “De Amaliabrug is op 3juli 2007 opgeleverd. Vanaf dit moment zijn eigendom, beheer en onderhoud overgedragen aan de gemeente. Volgens het proces-verbaal van oplevering zou eind juni 2008 een eindoplevering plaatsvinden, waarbij het brugdek en de aansluiting aan de centrumzijde opnieuw beoordeeld zouden worden. Van deze eindoplevering is geen verslag teruggevonden in het archief.”
Het toezicht
Vorig jaar meldde de gemeentelijk woordvoerder dat projectontwikkelaar Marslanden BV, die de wijk Marslanden I heeft aangelegd/gebouwd, de opdrachtgever was. “De gemeente Hardenberg heeft destijds enkel de vergunning verleend voor de bouw van de brug.” Nu staat in de raadsbrief: “Het toezicht op de realisatie van het bouw- en woonrijp maken en de hoofdstructuur (waar de Amaliabrug deel van uitmaakt) lag volgens de exploitatieovereenkomst bij de gemeente. Het toezicht is te onderscheiden in toezicht op naleving van de bouwvergunning (bouwtoezicht) en de toezichthoudende rol als mede-opdrachtgever en toekomstig eigenaar en beheerder (civieltechnisch toezicht).”
De lessen
De gemeente zegt bij projecten inmiddels meer de controle te hebben genomen in de rol als opdrachtgever. Informatie in ontwerp-, voorbereidings- en realisatiefase worden (samen met onafhankelijke kwaliteitscontrole) verzameld in een opleverdossier. Daarna volgen beheer- en onderhoudsplannen. “De gemeente is daarmee in alle projectfasen van initiatief tot en met beheer in regie als het gaat om het waarborgen van de kwaliteit”, aldus het college. Er wordt geen aanleiding gezien om bouwtoezicht op verleende bouwvergunningen aan te passen. “Ondanks de lessen die we hebben geleerd blijft er altijd het risico op onvoorziene omstandigheden. Wij gaan er echter vanuit dat met de professionaliseringsslag wij dit risico en eventueel hiermee gepaard gaande fouten in de toekomst tot een minimum kunnen beperken.”
De maker
Uit eerder onderzoek was al duidelijk dat bij de productie van de brug in 2007 het staal onvoldoende is behandeld. Dat zorgt voor roestvorming. Zandstralen en opnieuw conserveren zou 1,5 miljoen euro gaan kosten. Uit extra onderzoek bleek dat er in delen van de brug een andere sterkte kwaliteit staal is gebruikt dan was voorzien. Daarnaast is geconstateerd dat meerdere verbindingen in de draagconstructie volledig vervangen moeten worden. Dat gaat nog eens 2,5 miljoen euro kosten. De gemeente kan de schade niet op de projectontwikkelaar of aannemer verhalen. Een bedrijf uit Heerenveen (“Het bouwen van fiets- en voetgangersbruggen is onze expertise”) heeft de brug gemaakt en een foto van de Prinses Amaliabrug prijkt nog steeds op de website van de onderneming.
Tekst en foto: Wim de Jonge
