HARDENBERG – Met de sluiting van het azc in Hardenberg stopt ook het project Buitenkwartier. Daarbij lag de nadruk vanaf de eerste dag voor bewoners op integratie. De gemeente Hardenberg is in een persbericht rond de evaluatie van Buitenkwartier enthousiast als het gaat om taalonderwijs en werk. Maar uit een onderzoeksrapport blijkt ook dat de resultaten op het gebied van veiligheid voor de omgeving niet merkbaar zijn.
Om met het goede nieuws te beginnen. Het project liep twee jaar voor de 700 mensen, die in het azc aan de Jachthuisweg verbleven. Hoeveel mensen er gedurende die twee jaar in het azc hebben gewoond wordt niet genoemd. Wel laten burgemeester en wethouders in een brief aan de gemeenteraad weten dat er 52 asielzoekers naar werk zijn begeleid en dat 81 asielzoekers hebben deelgenomen aan het onderwijsprogramma van stichting InBeeld.
Berenschot
“Een van de redenen van het succes is dat het bestaande netwerk (normaal ingezet voor andere doelgroepen) nu ook voor asielzoekers is benut. In totaal zijn er 52 asielzoekers geholpen aan werk. Kanttekeningen zijn wel dat de werkperiodes vaak kort waren (zoals seizoenswerk) en dat de vraag naar werk groter was dan het aanbod”, aldus het evaluatie van het gerenommeerde onderzoeksbureau Berenschot.
Geld
Buitenkwartier zou volgens die evaluatie 277.203 euro hebben opgeleverd voor de Nederlandse maatschappij. De baten komen vooral terecht bij COA (140.000 euro), landelijke overheid (377.000), werkende asielzoekers (220.000) en werkgevers (68.000). In dat rijtje ontbreekt de gemeente. De netto kosten lagen bij de gemeente (532.000 euro), waarvan een groot deel (440.000) is gedekt door de subsidies van het ministerie van Asiel en Migratie.
Incidenten
De directe aanleiding voor Buitenkwartier, is volgens Berenschot, “het vastlopen op het vraagstuk van overlast en veiligheid dat gekoppeld werd aan bewoners van het azc”. Er deden zich op en rond het azc meerdere incidenten voor. “De gemeente was er niet van overtuigd dat meer repressieve maatregelen, zoals extra beveiliging of hogere hekken, tot een duurzame oplossing zouden leiden. In februari 2024 publiceerde de gemeente Hardenberg daarom de Agenda Pilot Buitenkwartier, waarbij Hardenberg subsidie ontving van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Met deze pilot wordt een positieve invulling gegeven aan de wachttijd in de asielprocedure van bewoners met aandacht voor de thema’s ‘wonen’, ‘werk’ ‘taal’ en ‘organisatie’, waarbij de eerste fase vooral inzet op werk en taal.”
Veiligheid
Aan het hoofdstuk overlast en veiligheid lijken de onderzoekers zich niet de vingers te willen branden. Dat begint met een gekleurd tekstvlak met de woorden. “Let op! Bij het beoordelen van dit effect is voorzichtigheid geboden.” Volgens het rapport zijn er meerdere factoren, waardoor het erg lastig is om veranderingen in het aantal incidenten rechtstreeks toe te schrijven aan de pilot. “De cijfers moeten daarom met nuance worden geïnterpreteerd.” En ook: “Er is niet voldoende bewijs om te stellen dat de veiligheidsperceptie van omwonenden is verbeterd”. Maar, zeggen de onderzoekers, die perceptie is geen objectieve maatstaf vanwege zaken als media en algemene beeldvorming. “De gerapporteerde beleving zegt daarmee niet altijd iets over de feitelijke situatie.”
Positief
Volgens het rapport heeft Buitenkwartier wel gezorgd voor beter taalonderwijs en een positiever beeld bij werkgevers. “Een aantal werkgevers heeft huisvesting geregeld voor hun medewerkers uit het azc, zodat ze ook na 8 maart 2026 (sluiting azc) in dienst kunnen blijven”, aldus het college. Wat minder goed uit de verf kwam waren merkbare verandering in woongeluk of mentale gezondheid (door bijvoorbeeld bewegen of sport) en meetbaar effect in het contact tussen asielzoekers en inwoners.
InBeeld
De gemeente erkent dat Buitenkwartier nooit dezelfde resultaten had behaald zonder stichting InBeeld en alle maatschappelijke organisaties die zich al tien jaar inzetten voor bewoners van het azc. “Wij hebben gebruik kunnen maken van de bestaande sterke sociale organisaties.” Projectteam Buitenkwartier is aangesloten bij het regionale programmateam vluchtelingen. Met subsidie van provincie Overijssel worden de lessen en ervaringen uit Hardenberg gedeeld met gemeentes, die nu een azc aan het opstarten zijn. “Landelijk en regionaal worden we gevraagd om onze ervaring en kennis te delen en mee te denken over gezamenlijke aanpakken zodat het landelijk beleid beter kan aansluiten bij de wens vanuit de samenleving”, aldus burgemeester en wethouders.
Tekst en foto: Wim de Jonge
