DIFFELEN – Rondom twee Natura 2000-gebieden in het Vechtdal en Twenterand komen waarschijnlijk bufferzones waarin strengere stikstof- en milieunormen gaan gelden voor (boeren)bedrijven. Zij moeten extra verduurzamen, bovenop de landelijke maatregelen die al gelden.
“Wij hebben de afgelopen dertig jaar gedaan wat de maatschappij en overheid wil van een melkveebedrijf. Wat hebben we fout gedaan en wanneer is het genoeg?” Biologische melkveebedrijf De Meulenhorst uit Ommen vat de gevoelens over de onzekerheid door stikstofplannen samen.
Het gaat om een bufferzone van 500 meter rond Engbertsdijksvenen en een van 1000 meter rond het Vecht- en Beneden-Reggegebied. De plannen staan in een Kamerbrief die de landbouw- en natuurminister afgelopen juni presenteerde. Met de bufferzones wil het kabinet de druk op kwetsbare natuurgebieden verminderen en Nederland van het stikstofslot halen.
‘Het verdienmodel valt weg’
Melkveehouder Ard Eshuis uit Diffelen valt met zijn bedrijf in de bufferzone rond het Vecht- en Beneden-Reggegebied. “Er is nog weinig concreet, maar de hoofdlijnen zijn duidelijk”, zegt hij. Eshuis is een extensieve boer, “zoals de overheid graag ziet”. Toch raken de plannen hem hard: “Dan moet ik de helft van mijn koeien wegdoen en kan ik misschien net de vaste kosten betalen. Het verdienmodel valt dan weg. In een jaar met een lage melkprijs heb ik alle koeien nodig om überhaupt kostendekkend te zijn.”
Ook biologische boeren voldoen niet
Zelfs boeren die al een lange tijd op duurzaamheid inzetten, ontkomen niet aan de nieuwe regels. Het biologische melkveebedrijf De Meulenhorst van Marianne Blekkenhorst ligt midden in het Vecht- en Beneden-Reggegebied. Aan bijna alles wat in de Kamerbrief staat, kan ze voldoen, behalve aan de nieuwe normen voor de uitstoot van ammoniak en broeikasgassen. En daar lopen meerdere (biologische) boeren tegenaan.
Hoewel het kabinet nu gaat kijken naar aanpassingen voor biologische of extensieve bedrijven die al veel hebben ingezet op verduurzaming, stelt dit Blekkenhorst nog niet gerust.
“De landelijke normen blijven waarschijnlijk hetzelfde”, vertelt ze. “Als wij minder mogen doen, dan moet een ander meer doen. Om het totaalplaatje kloppend te krijgen. Ik weet niet of we blij zijn met een uitzonderingspositie, want je gaat boeren tegen elkaar uitspelen. En stel dat veel melkveebedrijven omschakelen op een biologische productiewijze, dan moet er ook genoeg vraag zijn naar biologische producten. Dat regel je niet van boven met een zak geld. Dat moet vanuit de consument zelf komen.”
In alle bufferzones wordt extensieve of biologische landbouw de norm. Boven op de landelijke maatregelen moet de uitstoot in de bufferzones gemiddeld nog eens 20 procent extra omlaag. Hoeveel precies verschilt waarschijnlijk per gebied. Ook mogen boeren er minder dieren per hectare houden.
Flinke investeringen nodig
Naast het inkrimpen van de veestapel of grond bijkopen, is er nog een manier om aan de normen te voldoen: flink investeren in innovatieve technieken, zoals luchtfiltersystemen. Volgens Eshuis is dat makkelijker gezegd dan gedaan. “Die investeringen kunnen oplopen tot een half miljoen. Je ziet niet veel terug van het geld, behalve dan dat je mag blijven produceren. De melkprijs wordt er niet hoger van.”
Het trappetje van Remkes eindigt bij stoppen
De minister heeft het regelmatig over het trappetje van Remkes: boeren kunnen innoveren, extensiveren, omschakelen, verplaatsen of moeten uiteindelijk stoppen. Voor Blekkenhorst en haar man is die laatste stap inmiddels het meest reële scenario. “Wij zijn rond de zestig jaar”, vertelt ze. “We hebben geen opvolger. Verplaatsen is voor ons geen optie, dus moeten we dan stoppen.”
Ook Eshuis blijft zoeken naar manieren om zijn bedrijf toekomstbestendig te maken. Hij had al een lange tijd zonnepanelen en heeft nu ook een grote batterij in de stal. En hij is bezig met de aanschaf van een elektrische trekker. “Je bent aan het nadenken over hoe je verder kan,” zegt hij, “maar ik zie het niet goedkomen.”
Tekst en video: Kars Janssen
